Onafhankelijke artsen voor asielzoekers'

Onafhankelijke artsen moeten asielzoekers met psychische klachten onderzoeken, vinden vluchtelingenorganisaties. 'De IND maakt fouten'.

2 januari 2008

door Bart Zuidervaart

Wat er in september 2006 met een 17-jarige asielzoeker uit Kenia is gebeurd, valt volgens de Nationale Ombudsman ’ernstig te betreuren’. De jongen vraagt asiel aan in het aanmeldcentrum in Ter Apel. Daar wordt hij, verspreid over meerdere dagen, dertien uur gehoord. De jongen is onrustig, emotioneel. Hij spreekt met moeite over seksueel misbruik. Hij heeft ’pijn in zijn hart en hoofd’. Het gehoor moet enkele uren onderbroken worden.
De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) raadpleegt meerdere keren een GGD-arts. Die twijfelt over de authenticiteit van de emotionele uitbarstingen gehoor verder te onderbreken, ondanks dringende verzoeken van de advocaat.
Op 6 september wijst de IND zijn asielverzoek af. Kort daarna wordt de minderjarige Keniaan met spoed opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis vanwege ’een paranoïde psychose met wanen en hallucinaties’. De advocaat stapt naar de Nationale Ombudsman, die de IND terechtwijst: de dienst heeft onbehoorlijk gehandeld. Het gehoor had onder deze omstandigheden nooit mogen doorgaan. Het zijn dit soort verhalen waar ze bij het Meldpunt Asielzoekers met Psychische Problemen (MAPP) voor vrezen; asielzoekers die niet in staat zijn een volledig en consistent vluchtverhaal te vertellen, dat toch moeten doen en vervolgens worden afgewezen wegens een rammelend verhaal. Om dergelijke incidenten te voorkomen, werd in 2006 het MAPP opgericht, onder meer door vluchtelingencomité ASKV en Amnesty International.
De dertig psychologen en psychiaters van het MAPP beoordelen of een asielzoeker in het aanmeldcentrum wel in staat is een gedegen verhaal te vertellen. De advocaat kan vervolgens de IND verzoeken het gehoor uit te stellen.
Uit de cijfers blijkt dat de IND veel waarde hecht aan de rapportages van het MAPP. Tot 1 oktober 2007 vonden 171 onderzoeken plaats, in 133 gevallen leidde dat tot uitstel. Aanvankelijk werden deze asielzoekers na enkele weken alsnog opgeroepen voor het cruciale nader gehoor, waarin het vluchtverhaal centraal staat. Daarin werd meestal rekening gehouden met de psychische gesteldheid van de ondervraagde. Maar sinds enkele maanden is zo’n gesprek niet meer vanzelfsprekend. De IND stuurt nu brieven naar asielzoekers waarin wordt gevraagd om een verklaring van ’een professional’, waarin moet worden vastgesteld dat de asielzoeker in staat is een ’consistent en coherent’ verhaal te vertellen. Komt die verklaring er niet binnen een jaar, dan wordt de asielaanvraag zonder inhoudelijke beoordeling afgewezen. Een patstelling is het gevolg, zegt Petra Pannekoek, coördinator van het MAPP. „De IND wacht op een nieuw medisch rapport, terwijl de asielzoeker niet weet hoe hij daaraan moet komen.” De IND heeft wel eigen artsen in dienst, verbonden aan het Bureau Medische Advisering (BMA). Maar in de IND-brief staat dat ’een medische beoordeling over de (on)mogelijkheid om betrokkene te horen niet door het BMA wordt gedaan’. Daarom moet er een onafhankelijk bureau komen dat asielzoekers onderzoekt op psychische klachten, vindt niet alleen Pannekoek. Ze wordt gesteund door de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken. In dat geval zou die 17-jarige Keniaan nooit aan dat gehoor zijn onderworpen.

Bron: Trouw, 2 januari 2008